Futbol sadece futbol mudur? Ya da yalnızca bir ‘oyundan’ mı ibarettir? Millwall - West Ham rekabeti iki soruya da kocaman bir ‘hayır’ cevabını vermemizi sağlayacak cinsten...
Bu hafta sonu 100. resmi karşılaşmasını yapacak iki camia, 14 yıl sonra ilk kez karşılaşacak. Biz de Pintspor ekibi olarak bu maça gidip, tarihi bir rekabete tanıklık edeceğiz.
Hem bu rekabeti önceden bilenler, hem de ‘kim bunlar’ diyecek kadar konuya uzak olanlar için yardıma geldim, peki nereden çıktı bu rekabet?
Ayrıca internet sitemize üye olmak ve organizasyonlardan haberdar olmak için aşağıdaki butona tıklayabilirsiniz.
Rekabetin Temeli
Millwall Rovers 1885'te Isle of Dogs'taki JT Morton konserve fabrikasının tenekecileri tarafından kuruldu. On yıl sonra ezeli rakipleri olacak Thames Ironworks FC (şimdiki adıyla West Ham United), Londra'nın son büyük gemi inşa firmasının ustabaşı Dave Taylor tarafından kuruldu ve şirket sahibi Arnold Hills ise işçi moralini yükseltmek için bir futbol takımı istiyordu.
Rekabetin ise asıl çıkış noktası bu iki kulübün, aynı ihaleler için yarışan rakip firmaların takımları olmasıydı. Bir başka deyişle bu bir ‘patronlar’ rekabetiydi. Kapitalizmden doğan bu rekabet için futbol adeta maşa olmuş ve yine kitleleri etkilemişti.
1899 yılında yapılan ilk resmi karşılaşmada Millwall Athletic (Rovers ismini çabuk terk ettiler), Thames Ironworks’u deplasmanda yeniyor ve gazetelerde ‘Güneyin Aslanları’ manşeti atılıyordu. Millwall’ın ‘The Lions’ lakabı tam da bu maçtan gelir, üstelik rakiplerini yendikleri için..
Bu iki takımın oynadığı maçlardan biri de iki farklı yüzyıla yayılmış tek derbi müsabakası ünvanını taşır (kesin olmamakla birlikte böyle bir olay bir daha yaşanmamıştır diye tahmin ediyorum). 1899 yılının Aralık ayında oynanan lig müsabakası sis nedeniyle durdurulmuş, kalan yaklaşık yarım saatlik süre Nisan 1900’de oynanmıştır. Böylelikle hem 19 hem de 20. yüzyılda oynanan tek derbi ünvanını kazanmıştır. Ardından aynı yıl Haziran ayında Thames Ironworks, uzlaşmazlıklar sebebiyle kapanmış, hemen bir ay sonra West Ham adıyla tekrar kurulmuştur.
Ve bu vahşi rekabet, son halini almak üzere Millwall takımı, şehrin güneyine taşınmaya karar verdi. İsmindeki ‘Athletic’ kısmını bırakıp Isle of Dogs’dan New Cross’a, yani şehrin güneyine taşınmış oldu. Doğu Londra derbisi diye adlandırılan bu derbi, 24 Eylül 1910’da son kez gerçekten Doğu Londra derbisi oldu ve taraflardan biri 116 yıllık uzunca bir yolculuk için şehrin güneyinin yolunu tuttu.
Şehir Efsanesi mi Gerçek mi?
Rekabetin temeli, yukarıdaki bölümde ilk anlattığım üzere aslında kapitale dayanıyor. 1926 yılında gerçekleşen, ya da gerçekleştiği idda edilen diyelim çünkü araştırdığım kaynakların hemen hepsi yazılı bir kanıt olmadığından bahsediyor, grev kırıcılığına dayanıyor.
1926 Genel Grevi’nde, Mayıs ayında tüm İngiltere’de sendikaların madencileri desteklemek için başlattığı dokuz günlük ulusal bir grev gerçekleşti. Rivayete göre bu grevde, West Ham taraftarının karşısında eylemlerin grev kırıcılıkla başarısız olmasına vesile olan Millwall cephesi mevcuttu. Fakat hikayede bazı net olmayan kısımlar var. Öncelikle Millwall 1910 yılında Thames nehrinin altına yani New Cross’a taşınıyor, Isle of Dogs bölgesindeki bu grev kırıcılığını yapanların Millwall’lu olduğunu söylemek için bir hayli uzun süre geçmiş. Dahası benzer ‘grev kırıcılık’ hikayeleri başka rekabetlerden devşirilmiş olabilir. Sunderland - Newcastle, Portsmouth - Southampton rekabetlerinde de benzer sınıf farklılıkları ve grev kırıcılıklar mevcut.
Şiddetin Beşiği
Green Street filmini izleyenlerin aşina olduğu bir başka konu ise bu rekabetteki vahşet. İşin içerisine para girdiğinde, hele ki bu işçilerin parası olduğunda, ekmek kavgası yolunda şiddetin körüklenmesi de kaçınılmaz oluyor. Günümüzde belki stadyumunun modernleşmesinden ötürü kültüründe böyle bir vahşet kalmamış olsa da West Ham’ın, Millwall’dan aşağı kalır yanı olmamış geçmişte. Bu derbideki şiddetin tarihi oldukça karanlık maalesef:
1906: Western League maçında Millwall’lu Alf Dean, West Ham’lı Len Jarvis tarafından metal reklam panosuna fırlatıldı; Millwall iki oyuncusunu kırmızı kartla kaybetti, tribünde kavgalar çıktı.
1972: Harry Cripps jübilesi (Millwall 3-5 West Ham, 4 Mayıs 1972) gol yağmuruydu ama asıl maç öncesi, sırası ve sonrasındaki organize şiddetle hatırlanıyor. Cripps, West Ham altyapısında Bobby Moore’la aynı FA Youth Cup final takımında oynamıştı, sonra Millwall’da 400 maça çıkıp kült figür oldu.
1976: Millwall taraftarı Ian Pratt, New Cross istasyonunda West Ham taraftarlarıyla kavga sırasında trenden düşerek öldü. West Ham holiganları bunun üzerine “beynimiz var, Millwall’u trenin altına atıyoruz” (West Ham boys, we've got brains, we throw Millwall under trains) tezahüratını üretti.
1978: Millwall taraftarı iki yıl intikam için bekledi; West Ham alt lige düşünce 7 Ekim 1978 maçı öncesi Millwall’un iç saha maçlarında “intikam için bir West Ham taraftarı ölmeli” yazan bildiriler dağıtıldı. 500 polis görev yaptı, 70 kişi gözaltına alındı, çok sayıda silah ele geçirildi. West Ham 3-0 kazandı.
1986: 19 yaşındaki West Ham taraftarı Terry Burns, Embankment metrosu yanındaki Villiers Street’te bir grup Millwall taraftarı tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Kulüpler yedi yıldır karşılaşmamıştı bile.
2004 “Mothers’ Day Massacre”: Anneler Günü’nde, 21 Mart 2004, Millwall West Ham’ı 4-1 yendi (Tim Cahill 2 gol). Millwall bir penaltıyı kaçırdı, bir tanesini Bywater kurtarıp kırmızı kart gördü; taraftarlar arasında şiddet çıktı.
2006: Canada Square’de İngiltere-Paraguay Dünya Kupası maçının açık hava gösteriminde yaklaşık 100 West Ham ve Millwall taraftarı kavga etti, 16 kişi yaralandı; polis gösterimi maç bitmeden 10 dakika önce kapattı. Birbirleriyle oynamıyorlardı bile, yalnızca İngiltere maçı izliyorlardı.
2009 Upton Park: İlk League Cup karşılaşmaları. Polis Millwall’un bilet kotasını 3.000’den 1.500’e indirdi, Millwall bunun sorun riskini artıracağı uyarısında bulundu. Neil Harris 26. dakikada Millwall’u öne geçirdi; Stanislas 87’de eşitledi, bu gol saha işgali başlattı. Uzatmada penaltıyla 2-1 sonrası ikinci saha işgalinde Millwall oyuncuları soyunma odasına çekildi. Hines üçüncü golü attı: 3-1. Harry Redknapp yetkililere iki takımın bir daha kupada eşleştirilmemesini tavsiye etti; polis şiddetin planlı olduğunu da ekledi. West Ham 115.000 sterlin ceza aldı, Millwall tüm suçlamalardan aklandı; 80 kişi tutuklandı, West Ham 11’i kombineli en az 54 kişiye ömür boyu yasak verdi. Omuzlarında küçük çocukla sahaya giren bir West Ham taraftarı görüntülendi. Bu olaya bağlı olarak Ekim 2009’da Met polisi, Upton Park olaylarının faillerini ararken yanlışlıkla The Firm filminin karelerini yayınladı ve Scotland Yard (Londra polis merkezi diyebiliriz) özür diledi.
Ve 2012, son derbi: Maç 12:30’da oynandı, tüm yerel barlardan kapanmaları istendi, Boleyn pub tahtayla kapatıldı; atlı polisler her zaman olduğu gibi görev yaptı. West Ham kaptanı Kevin Nolan 9. dakikada kırmızı kart gördü, 10 kişiyle 2-1 kazandılar.
2014: U21 takımları kupada eşleşince Met polisi maçın öğlen 12’de ve kapalı kapılar ardında oynanmasını istedi. Gençlerin maçı bile seyircisiz oynandı.
2017: Nottingham Forest taraftarı Paul O’Donnell, bir Millwall taraftarına sadece “West Ham” dediği için saldırıya uğrayıp öldü; adam öldürme suçlaması sonradan düşürüldü.
2009’daki olaylı derbiden bir kare
Bunlar resmin yalnızca çerçevesi olabilecek olaylar ve hemen her karşılaştıklarında, hatta bazı örneklerde karşılaşmadıklarında bile, ciddi olaylar oluyor. Para ve emek konusundaki davranış ayrılığından doğmuş bu rekabetten de başka bir şey beklemek olmazdı..
Başınıza Gözünüze Dikkat Edin
Güvenlik önlemlerinin had safhada olacağı bu mücadele için oldukça heyecanlı olan ekibimizin başına iş gelmemesi için elimizden geleni yapacağız. Ada topraklarının en büyük futbol rekabetlerinden birine kanlı canlı tanıklıık edebilmek herkese nasip olmayacağından, bu günün belki de hayatımızın sonuna kadar özel bir gün olarak kalacağının bilincinde Cumartesi sabahı The Den’in turnikelerinden içeri gireceğiz.
Yarın maçta olanlar bize mesaj atsın!
Millwall alacak, heyecanla bekliyoruz yarini!